WAT IS KOOLDIOXIDE?
Kooldioxide is een verbinding van koolstof en zuurstof die van nature in de aardatmosfeer voorkomt. Op dit moment zit er ongeveer 0,04% kooldioxide in de omgevingslucht. Kooldioxide komt vooral vrij bij verbranding van fossiele brandstoffen, maar het is ook een afvalproduct van de energieproductie van ons lichaam.

WAAR KOMT KOOLDIOXIDE IN ONS LICHAAM VANDAAN?
Kooldioxide is een afvalproduct van onze energieproductie ofwel stofwisseling. In elke lichaamscel zitten meerdere mitochondria die suikers of vetten omzetten in een stofje dat adenosinetrifosfaat heet, afgekort ATP. Mitochondria zijn de energiefabriekjes van ons lichaam en ATP is de drager van de energie die elke functie van ons lichaam mogelijk maakt. Bij het produceren van ATP komen water, warmte en kooldioxide vrij. Ons lichaam produceert in rust ongeveer 1 liter kooldioxide per 4 minuten.

WAT DOET KOOLDIOXIDE IN ONS LICHAAM?
Kooldioxide is niet alleen een afvalproduct van onze stofwisseling, kooldioxide is ook nuttig in ons lichaam. Het vervult een aantal zeer belangrijke taken die cruciaal zijn voor onze gezondheid, zoals:

1. Kooldioxide heeft een ontspannend effect op glad spierweefsel.
In ons lichaam wordt glad spierweefsel onder andere aangetroffen in de wand van ons maag-darmkanaal, in de vaatwanden van slagaders, in de baarmoeder, in de blaas en in de bronchiën.
We kunnen geen directe invloed uitoefenen op ons gladde spierweefsel. Dit type spier reageert met name op allerlei prikkels uit diens directe omgeving, zoals bijvoorbeeld de aanwezige concentratie kooldioxide. Als er voldoende kooldioxide in de omgeving van het gladde spierweefsel aanwezig is, zal het zich ontspannen. Is er een tekort aan kooldioxide, dan zal het verkrampen, met allerlei ongemakken en klachten tot gevolg.

Bloedvaten
Het ontspannende effect van kooldioxide zorgt ervoor dat onze bloedvaten zich verwijden. En dat zorgt weer voor een lagere bloeddruk en een betere doorstroming van ons bloed. Waardoor ons bloed veel makkelijker op alle plaatsen in ons lichaam kan komen, met een betere zuurstofvoorziening als resultaat. Want denk maar eens aan koude handen of koude voeten. De oorzaak hiervan is meestal een gebrek aan kooldioxide waardoor de bloedvaten in handen of voeten zijn vernauwd. Doordat deze bloedvaten vernauwd zijn, kan het bloed de handen of voeten niet goed bereiken. De toevoer van zuurstof in handen of voeten zal daardoor minimaal zijn. En dat heeft weer als gevolg dat de mitochondria ter plaatse niet genoeg energie en warmte kunnen produceren. Resultaat: koude handen of voeten.

Longen
Ook in onze longen zit glad spierweefsel (met name in de bronchiën) dat zich onder invloed van kooldioxide zal verwijden – of bij een gebrek eraan – zal vernauwen. Voldoende kooldioxide zorgt voor een betere in- en uitstroom van lucht, waardoor we makkelijker en efficiënter ademhalen. Een tekort aan kooldioxide zal leiden tot verkramping van het gladde spierweefsel in de luchtwegen, met benauwdheid en zelfs astma als gevolg.

Blaas
Glad spierweefsel zit ook in onze blaas. Kooldioxide zorgt ervoor dat onze blaas zich minder snel verkrampt. Een ontspannen blaas is letterlijk groter dan een verkrampte blaas en kan daardoor meer urine vast houden. Mensen die ’s nachts regelmatig moeten plassen hebben over het algemeen te weinig kooldioxide in hun lichaam en hierdoor een verkrampte (dus kleinere) blaas. Met vaker plassen als gevolg.

2. Kooldioxide zorgt voor zuurstofafgifte aan onze lichaamscellen.
De grootte van elke ademhaling en het aantal keer dat we per minuut ademhalen noemen we ons ademvolume. Nog te vaak wordt gedacht dat ons lichaam meer zuurstof kan opnemen als we dit ademvolume vergroten. Bijvoorbeeld tijdens die wandeling in de natuur, om extra veel van die frisse buitenlucht naar binnen te snuiven, of als we ons gestrest voelen en onszelf willen kalmeren door een aantal malen extra groot en extra vaak te ademen. Helaas is deze opvatting niet alleen onjuist, het is zelfs zo dat een structureel te groot ademvolume zorgt voor minder zuurstof in onze lichaamscellen!

We kunnen namelijk niet meer zuurstof uit de ingeademde lucht opnemen dan dat de hemoglobine in onze rode bloedcellen aankan. Hemoglobine is een eiwit in onze rode bloedcellen. Dankzij deze hemoglobine kunnen onze rode bloedcellen zuurstof vanuit de longen naar de weefsels vervoeren en kooldioxide vanaf de weefsels naar de longen afvoeren. Onder de juiste voorwaarden (lees: een gezonde ademhaling) kan 100 ml bloed 20 ml zuurstof binden. De hemoglobine is dan 100% verzadigd met zuurstof. En vol is vol.

Een inademing bevat 21% zuurstof, uit de buitenlucht. En wanneer we gezond ademhalen, ademen we 17% zuurstof uit. Met andere woorden, bij een gezonde ademhaling kunnen onze rode bloedcellen maximaal 4% zuurstof uit de ingeademde lucht halen. Meer ademhalen heeft dus geen enkel nut en is op de lange termijn zelfs schadelijk voor onze gezondheid.

Schadelijk
Waarom schadelijk? Omdat we de balans tussen zuurstof en kooldioxide in ons lichaam ernstig verstoren als we structureel heel groot en/of vaak ademen. We gaan dan namelijk meer kooldioxide uitademen dan dat goed is voor onze gezondheid. En dat terwijl kooldioxide juist veel taken heeft te vervullen in ons lichaam!

Naast de eerder genoemde taken, heeft kooldioxide ook als belangrijke taak dat zuurstof los kan laten van de hemoglobine in onze rode bloedcellen, zodat het in onze weefsels opgenomen kan worden. Dus zuurstof in ons bloed (in de rode bloedcellen) wil niet automatisch zeggen dat deze zuurstof ook in onze weefsels komt. Om zuurstof vrij te laten komen van de hemoglobine en op te nemen in onze weefsels, is een bepaalde hoeveelheid kooldioxide in ons lichaam nodig (40-45mm Hg gasdruk om precies te zijn). Wanneer onze ademhaling niet goed is, ademen we teveel kooldioxide uit en wordt de gasdruk in onze slagaders te laag, waardoor de zuurstof niet vrij kan komen van de hemoglobine. Hierdoor ontvangen onze weefsels te weinig zuurstof, waardoor ze niet genoeg energie kunnen produceren. Met tal van ongemakken, klachten en zelfs ziekten als gevolg.

3. Kooldioxide is antibacterieel.
Onderzoek in Zweden heeft aangetoond dat kooldioxide antibacterieel is. Tijdens het onderzoek werden stafylokokken 24 uur lang blootgesteld aan normale lucht (37 graden) en 24 uur lang blootgesteld aan 100% kooldioxide. De groei van deze bacteriën was 1000 keer hoger tijdens de blootstelling aan de normale lucht in vergelijking met de blootstelling aan 100% kooldioxide. Hierdoor kunnen we zeggen dat kooldioxide antibacterieel is en het is erg aannemelijk dat de kooldioxide in ons lichaam ook een antibacteriële werking heeft. In de voedingsindustrie wordt kooldioxide ook al lange tijd gebruikt om de producten langer houdbaar te maken, zoals bij voorverpakte groenten, vlees en vis.

4. Kooldioxide ontspant lichaam en geest.
Onderzoek heeft aangetoond dat kooldioxide kalmerend werkt op ons lichaam en op onze geest. Onderzoekers lieten 12 gezonde studenten hyperventileren (overademen). De ene keer ademden de studenten gewone lucht in met een kooldioxidepercentage van 0,04%, de andere keer ademden ze lucht in die 5% kooldioxide bevatte (100 keer meer). Tijdens het hyperventileren steeg het stresshormoon adrenaline met 360% (!) wanneer de studenten normale lucht inademden. Maar toen de studenten hyperventileerden en de lucht met 5% kooldioxide inademden, bleven de adrenalinespiegels onveranderd. Een laag kooldioxidegehalte in ons lichaam leidt dus tot een sterke stressreactie en een adrenalinestoot.

5. Kooldioxide werkt mee om de zuurtegraad van ons bloed binnen de marges te houden.
De pH van ons bloed dient tussen de 7.35 en de 7.45 te liggen. We worden ziek – en in het ergste geval gaan we dood – wanneer de pH van ons bloed langere tijd buiten deze waarden geraakt. Het handhaven van deze pH is dan ook erg belangrijk voor ons lichaam.

De grootste pH- regelaar is onze ademhaling. De energiefabriekjes in ons lichaam (mitochondriën) produceren continu kooldioxide als afvalproduct. De geproduceerde kooldioxide zorgt er onder andere voor dat ons bloed zuurder wordt. Zodra de kooldioxide een bepaald niveau heeft bereikt en ons bloed te zuur dreigt te worden, wordt er een seintje gegeven aan het ademhalingscentrum in onze hersenen, wat een inademing veroorzaakt. Bij de volgende uitademing blazen we dan het teveel aan kooldioxide uit. Vervolgens begint er een nieuwe cyclus. Bij een ongezond adempatroon wordt er echter teveel kooldioxide uitgeademd, waardoor ons bloed te basisch wordt. Op kort termijn kan ons lichaam dit oplossen door de nieren opdracht te geven het basische stofje bicarbonaat uit te scheiden. Hierdoor wordt ons bloed weer zuurder. Maar als ons lichaam deze noodoplossing structureel toe moet passen, vanwege een ongezonde ademhaling, zal dit de voorraad bicarbonaat uitputten. Met als gevolg een algehele verzuring van ons lichaam als gevolg.

TOT SLOT
We ademen in om zuurstof in ons lichaam te krijgen en we ademen uit om kooldioxide uit ons lichaam te krijgen. Onze ademhaling wordt geregeld door de hersenstam. In onze hersenstam worden alle basisfuncties geregeld om te overleven. Denk aan honger, dorst, hartslag, bloeddruk, vecht- en vluchtgedrag, voortplanting en jawel, ook de ademhaling. In onze hersenstam wordt de pH van ons bloed gemeten. De grootste trigger voor een ademhaling is wanneer ons bloed te zuur wordt. Als dit gebeurt, wordt er een inademing getriggerd door onze hersenstam en op de volgende uitademing blazen we dan het teveel aan kooldioxide uit. Hierdoor wordt ons bloed weer basischer.

Ben je na het lezen van dit artikel nieuwsgierig geworden en wil je weten hoe het zit met jouw ademhaling en kooldioxidegehalte? Klik dan hier en doe de gratis test! Want meten = weten!